Duże badanie, w którym wzięło udział ponad 131 000 osób, wykazało silny związek między spożyciem kofeiny a zmniejszonym ryzykiem demencji. Naukowcy odkryli, że osoby spożywające większe ilości kofeiny były 18% mniej narażone na rozwój demencji w porównaniu z osobami, które spożywały niewielką ilość kofeiny lub nie spożywały jej wcale. Sugeruje to, że regularne spożywanie kawy lub herbaty może w pewnym stopniu chronić funkcje poznawcze, choć nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego.
Szczegóły i wyniki badania
W badaniu opublikowanym w JAMA przeanalizowano dane zebrane przez dziesięciolecia z dwóch dużych badań zdrowotnych: Badania Zdrowia Pielęgniarek i Badania Zdrowia w Pracy. Uczestnicy samodzielnie zgłaszali swoje nawyki żywieniowe, a badacze monitorowali wyniki zdrowotne przez okres do 43 lat. W tym okresie u 11 033 osób rozwinęła się demencja. Analiza wykazała, że picie dwóch do trzech filiżanek kawy zawierającej kofeinę dziennie lub jednej do dwóch filiżanek herbaty zawierającej kofeinę wiązało się z najbardziej znaczącym zmniejszeniem ryzyka. Należy zauważyć, że kawa bezkofeinowa nie zapewniała takich samych korzyści, co wskazuje, że kofeina jest prawdopodobnie kluczowym czynnikiem.
Jak kofeina może chronić mózg
Neurolodzy proponują kilka mechanizmów leżących u podstaw tego efektu. Kofeina działa jako psychostymulator, zwiększając sygnalizację nerwową i przepływ krwi, co może poprawić pamięć, uwagę i funkcje poznawcze. Badanie sugeruje również, że bioaktywne związki zawarte w kawie i herbacie – takie jak polifenole – mogą zmniejszać stany zapalne i uszkodzenia komórek, co dodatkowo chroni przed pogorszeniem funkcji poznawczych.
Eksperci przestrzegają jednak przed nadinterpretacją. „Pogląd, że umiarkowane spożycie kofeiny może nieznacznie poprawić funkcje poznawcze, pozostaje niepotwierdzony” – mówi Clifford Segil, neurolog z Providence Saint John’s Health Center. Konieczne są dalsze badania w celu ustalenia ostatecznych związków przyczynowo-skutkowych.
Znalezienie właściwej równowagi
Chociaż wyniki badania są zachęcające, kluczowy jest umiar. Nadmierne spożycie kofeiny może zakłócać sen i zwiększać poziom stresu, potencjalnie niwecząc wszelkie korzyści poznawcze. Eksperci zalecają przestrzeganie nie więcej niż 400 miligramów kofeiny dziennie – co odpowiada mniej więcej 1 do 3 filiżankom kawy. Dodatkowo picie napojów zawierających kofeinę z nadmierną ilością cukru może zniweczyć korzyści w postaci nasilenia stanu zapalnego.
Ostatecznie umiarkowane dzienne spożycie kawy lub herbaty może z czasem wspierać zdrowie mózgu, ale nie należy go uważać za samodzielne rozwiązanie. Nawyki związane ze stylem życia, takie jak sen, dieta i interakcje społeczne, również odgrywają ważną rolę w utrzymaniu funkcji poznawczych.
Badanie podkreśla złożony związek między dietą a zdrowiem neurologicznym, podkreślając, że kofeina jest potencjalnym, choć nie ostatecznym, czynnikiem ochronnym przed demencją.
